Lpg nedir ?

LPG, doğal gaz kuyuları ve ham petrol rafineleri olmak üzere iki ana kaynaktan elde edilir. Ham petrolün destilasyonu ile ortaya çıkan LPG, önce sudan arıtılır. Ardından içerdiği kükürt miktarı standartlara uygun sınıra indirilir.

LPG aslında kokusuz bir gazdır. Etil Merkaptan ile sonradan kokulandırılır. Amaç, açık ortamlarda kaçak olması durumunda fark edilmesini sağlamak.

LPG (Liquid Petroleum Gas) sıvı petrol gazı, basınç altında sıvı halde bulunan propan ve bütana verilen ticari isimdir. Kolay depolama ve taşıma için genellikle sıvı halde tutulur. Gaz yakıtlar hidrojence zengindir ve silindirlere gaz fazında girerler. Bu iki karakteristik temiz bir yanma sağlar. Diğer bir deyimle LPG, taşıtlar için temiz bir enerji kaynağıdır.

LPG sıvı halde iken gaz haline oranla yaklaşık 250 kat yoğundur.

Basıncı düşürülüp, sıcaklığı artırılarak sıvı halden gaz haline dönüştürülür ve benzine mükemmel bir alternatif yakıt haline gelir.


Lpg kullanım alanları

Evlerde ısıtma ve mutfak işlerinde kullanılan bu gazların adları metan, etan, propan ve bütan dır. Bunlardan şimdilik motor yakıtı olarak bütan ve propandan faydalanılmaktadır.

Sıvılaştırılmış gazların motorlarda kullanımı, işleyişte büyük bir değişikliği gerektirmez. Farklı elemanlara, özel bir karbüratör, basınç azaltıcı regülatör, solenoid valflar vb. oluşur.

Cam endüstrisinde şekil verme, tavlamada; seramikçilikte, pişirme işleminde; tekstil sanayinde, kurutma ve ütülemede; metal endüstrisinde, ön ısıtmada, metalin ergitilmesinde; tarım ve hayvancılıkta, ısıtmada kullanılabilir. Konut ve turistik tesislerde ısınma, sıcak su, pişirme, buhar üretimi; LPG'nin kullanım alanlarından sadece bazıları. LPG aynı zamanda Otomobillerde yaygın olarak kullanılan "çevre dostu" bir yakıt. Benzine göre daha düşük egzoz emisyon değerlerine sahip olduğu için oto gaz, çevre bilinci gelişmiş ülkelerde "temiz ve alternatif bir yakıt" olarak değerlendiriliyor.


LPG İlk olarak ne zaman kullanılmıştır ?

İlk olarak Amerika Birleşik Devletlerinde San Diago Gas-Electric Company tarafından denenen sıvılaştırılmış petrol gazı ile motorların çalıştırılması, otomotiv endüstrisinde son derece faydalı bir uygulama olarak kabul edilmektedir. Uzmanların bu yakıta, yer yüzünde rezervinin çok fazla olması nedeni ile, büyük ümitler bağladıkları bilinmektedir.

Amerika'dan başka, bir çok ülkede de denemeler yapılmaktadır.1975 Eylülünde Rusya'da sıvılaştırılmış petrol gazı ile çalışan ilk araç piyasaya çıkarılmıştır.

Chicago'da düzenlenen uluslar arası bir toplantıda 1980 yılı başlarında her türlü motorlu araçta, her gün 80 milyar litre sıvılaştırılmış gaz kullanılabileceği hesaplanmıştır.


LPG aracın motor aşınmasına etki eder mi ?

Kurşunlu benzin kullanmaya uygun olarak tasarlanan araçlarda LPG kullanımına geçildiğinde özellikle ilk çalıştırmada motor aşınmasının artması normaldir. Bu tip araçlarda belirli aralıklarla benzin kullanılması (4 depo LPG' den sonra, 1 depo benzin) tavsiye edilebilir. LPG, kursun içermediğinden , benzin gibi motoru yağlama özelliğine sahip değildir. Kurşunsuz benzin kullanmaya uygun olarak üretilen araçlarda ise böyle bir uygulamaya gerek yoktur ve LPG' nin daha temiz bir yakıt olmasının avantajlarından yararlanılabilir.


Oto gaz kullanımı araç performansının düşmesine etki eder mi ?

Oto gaza dönüştürülen binek araçların yakıt sistemi benzin tüketimine göre tasarlanmış olduğundan, LPG kiti ve montajı aracın özelliklerine uygun şekilde değilse, karşılaşılabilen en büyük iki problem aracın olması gerekenden daha fazla yakıt harcaması ve araç performansında benzinli kullanıma göre oluşan güç kaybıdır. Kullanılan gazin kalitesi ile birlikte kitin araca uygun olmaması veya montajın araca uygun yapılmaması, montaj sonrasında yapılması gereken testlerin eksikliği veya motor bakımının yapılmamış olması, otogar kullanan araçtan alınabilecek performansı düşürmektedir.


Lpg kalite standardı var mı ?

EN 589 standardı, Avrupa Birliği Ülkeleri tarafından uyulması zorunlu olan otomotiv yakıtı olarak kullanılan LPG' ye ilişkin kalite standardıdır. Standart araç motoruna ve çevreye zararlı bazı bileşenlerin belirlenen seviyelerin altında tutulmasını zorunlu kılmaktadır. Sürekli gelişen benzin kalitesine ve motor teknolojilerine paralel olarak EN 589 standardı da sürekli olarak geliştirilmekte ve uyulması gereken kuralların sınırları giderek daraltılmaktadır. Türkiye'de de Mart 1996'da TS EN 589 olarak Türkçe'ye çevrilmiş ve ihtiyari standart olarak yayınlanmıştır. TS EN 589' a göre;
- Oto gaz en az 89 oktan sayısına sahip olacaktır.
- Oto gaz 40C0' de 9 bar işletme basıncını sağlayacaktır.
- Kış mevsimi sayılan 1 Ekim - 31 Mart tarihleri arasında -5C0' de 1,5 bar işletme basıncını sağlayacaktır. (% 60 Propan - %40 Bütan karışımı kullanılacaktır.)


Lpg dönüşüm kitlerinin kalite standardı var mı ?

Oto gaz kitleri için ülkemizde TSE standardının yanı sıra Avrupa ve dünyanın bir çok ülkesinde de geçerli olan en önemli kalite standardı ECE-R 67.01'dir. Bu standarda göre üretim yapmayan firmaların ürünleri bir çok ülke tarafından kabul görmemektedir. Firmamızın bütün ürünleri ECE-R 67.01 Standardlarına göre üretilmektedir.


Gazlı Sistem motora zarar verir mi ?

Gaz (LPG) Yandıktan sonra silindirlerde artık bırakmaz.

Silindirdeki yağ filminin yırtılması söz konusu olmadığından, motor parçalarının ömrü uzar. Onarım harcamaları azalır.

Yanmanın tam yanmaya çok yaklaşması, hava kirlenmesinde azalma sağlar.


LPG vuruntuya sebep olur mu ?

Silindir içinde alevin ulaşmadığı bölgede oluşan yanma lokal basınç yükselmesine ve vurma sesinin oluşmasına neden olur. Sadece LPG değil, gerekli oktan numarasının altında her yakıt motorda vuruntu oluşmasına neden olacaktır. Düşük seviyedeki vuruntu motora zarar vermez, ancak sürekli ve yüksek seviyede vuruntu, güç kaybına, motorda aşırı ısınmaya ve motorun zarar görmesine neden olabilir. LPG için en az motor oktan numarası (MON) Avrupa otogar standardı EN 589'da belirtildiği gibi 89 olmalıdır. Aracınızın performans ve ömrüne olumsuz etkilerini önlemek için satın aldığınız LPG' nin en az 89 MON' a sahip olduğundan emin olunması gerekir.

LPG kendi içersinde homojendir ve partikül içermez. Bu partiküller yüksek devirlerde vuruntuya sebep olurlar ve motor ömrünü azaltırlar. Bu sebeplerden dolayı LPG daha avantajlı durumdadır.

Bir yakıtın oktan sayısı yanma kalitesinin ve özellikle de zor koşullara dayanma yeteneğinin bir ölçüsüdür. Araç performansının düşmesinden ve hatta motorun hasar görmesinden kaçınmak için benzinin veya Lpg' nin motora uygun bir oktan kalitesine sahip olması gerekmektedir.

Kaliteli bir yanma, yakıt yanma odasında yanarken sorunsuz bir alevlenmeyle gerçekleşir. Ancak yakıt ve hava karışımının parçaları oda içinde alevden önce kendiliğinden patlayacak olursa, "vuruntu" adı verilen olay meydana gelir.

LPG güvenli mi ?

Doğru montaj halinde LPG benzinden daha güvenlidir denilebilir. LPG çarpma tahribat deneylerinden geçmiş, giriş kilitleme ve aşırı sıcaklık kontrol valflı basınçlı dökme çelik depolarda muhafaza edilmektedir. Bu valf, şiddetli taşıt yangınlarında LPG'nin genleşmesi halinde bile kontrollü miktarlarda LPG çıkışına müsaade eder. Bu kontrollü yanma, depoyu standard benzin deposundan daha güvenli yapmaktadır.

Sistemin eğitimli personel tarafından monte edilmesi halinde uygun malzeme kullanılmakta, parçalar güvenli yerlere monte edilmekte, yakıt boruları egzoz borularının uzağından geçirilmekte ve montajın ardından çalışma ayar değerleri kurularak kaçak testi yapılmaktadır.

LPG'li dönüşümü yapılmış bir taşıtta gaz kaçağından şüpheleniliyorsa, aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir:
- Propan buharları havadan daha ağırdır ve zeminde (bodrumda, kanalizasyonda) toplanır.
- Tüm tutuşturma kayaklarını (alevler, sigara, pipo, ısıtıcılar, pilot ışıklar) elimine ediniz.
- Mümkünse kaçağın kaynağını kapatınız.
- Garaj kapısını açık bırakarak havalandırma yapınız.
- Zemindeki drenaj deliklerine su püskürterek havalandırılmasını sağlayınız.
- Propan kokusu gidinceye kadar hiçbir ateşleyiciyi çalıştırmayınız.

Dönüşümü kimler yapabilir ?


LPG sistemleri yalnızca yetkili iş yerlerinde ve bu konuda eğitimli personel tarafından monte edilmelidir. 28 Kasım 1997 tarih ve 23184 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tebliğ ile LPG dönüşümü yapan işyerleri için yeni düzenlemeler yürürlüğe sokulmuştur. Bu düzenlemeler aşağıdaki gibi özetlenebilir:

- Araçlarda LPG dönüşüm montajlarının projesine uygun eğitilmiş uzman kişilerce yapılması,
- LPG dönüşümü yapılan araçların LPG kullandıkları ruhsatlarına işlenilmesi,
- Araç dönüşüm yerleri TSE'den belgelendirilmesi,
- Araçların LPG kullandıkları ön ve arka cama yapıştırılacak etiketle belirlenmesi
- TSE'den alınacak araçların istasyonlarda yapılan yıllık muayenelerinde sızdırmazlık raporunun araç sahibinden istenmesi,
- LPG'li araçlar kapalı yerlerde park edilmemesi gibi hükümler ihtiva etmektedir.

Araçların LPG sistemine dönüştürülmesi için dönüşümü firmalardan istenen bilgi ve belgeler ise şunlardır:

1. Yetkili bir mühendis ve mühendisin yetki belgesi fotokopisi,
2. Mühendislik dönüşüm yapan firma arasında iş sözleşmesi fotokopisi,
3. Mühendisin imza sirküsü fotokopisi,
4. Her tip prototip araç için üniversiteden veya TSE'den alınacak gaz sızdırmazlık raporu
5. Karayolu uygunluk belgesi-Mühendis tarafından tasdikli
6. Trafik tescil belgesi-Mühendis tarafından tasdikli
7. Hesap formları (Ağırlık ve denge hesapları)-Mühendis tarafından tasdikli
8. Her tip araç için LPG montaj proje resmi çizilip odaya kayıtlı mühendisçe onaylanacaktır.
9. Üretilecek araçlarla ilgili ciro belirtilecek ve harç yatırılacak